Viêm gan A, B, C, D, E là những bệnh lý do các loại vi-rút khác nhau gây ra. Tuy cùng tấn công gan nhưng mỗi loại có đường lây truyền, mức độ nguy hiểm và cách phòng ngừa hoàn toàn khác nhau. Hiểu đúng về các bệnh viêm gan không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe mà còn góp phần xóa bỏ những hiểu lầm và kỳ thị đối với người mắc bệnh.

Nhân Ngày Thế giới Phòng chống Viêm gan (28/7), Bệnh viện Mắt Miền Đông chia sẻ những thông tin khoa học giúp cộng đồng chủ động phòng ngừa căn bệnh nguy hiểm này.

Viêm gan A, B, C, D, E có giống nhau không?

Nhiều người cho rằng viêm gan A chỉ là dạng nhẹ của viêm gan B, hoặc tiêm vắc xin viêm gan B sẽ phòng được tất cả các loại viêm gan. Đây là những quan niệm chưa chính xác.

Theo Bộ Y tế, viêm gan A, B, C, D và E là 5 bệnh lý hoàn toàn khác nhau, do 5 loại vi-rút riêng biệt gây nên. Điểm chung của các bệnh là đều gây tổn thương gan, nhưng:

• Đường lây truyền khác nhau.
• Mức độ nguy hiểm khác nhau.
• Khả năng chuyển sang mạn tính khác nhau.
• Biện pháp phòng bệnh cũng khác nhau.

Gan quan trọng như thế nào?

Gan là cơ quan đảm nhiệm nhiều chức năng thiết yếu của cơ thể như:

• Chuyển hóa chất dinh dưỡng.
• Dự trữ năng lượng.
• Thải độc.
• Tổng hợp các yếu tố đông máu.
• Hỗ trợ hệ miễn dịch.

Khi vi-rút viêm gan tấn công, tế bào gan bị tổn thương. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với các biến chứng như:

• Xơ gan.
• Suy gan.
• Ung thư gan.

Phân biệt các loại viêm gan A, B, C, D và E

Viêm gan A

Viêm gan A chủ yếu lây qua đường tiêu hóa do:

• Ăn thực phẩm nhiễm vi-rút.
• Uống nước không đảm bảo vệ sinh.

Đa số người bệnh hồi phục hoàn toàn sau điều trị và rất ít khi chuyển sang mạn tính.

Cách phòng bệnh:

• Ăn chín uống sôi.
• Rửa tay bằng xà phòng.
• Tiêm vắc xin viêm gan A theo chỉ định.

Viêm gan E

Viêm gan E cũng lây qua đường tiêu hóa tương tự viêm gan A.

Phần lớn người bệnh khỏi hoàn toàn, tuy nhiên bệnh có thể diễn tiến nặng ở:

• Phụ nữ mang thai.
• Người mắc bệnh gan mạn.
• Người suy giảm miễn dịch.

Hiện chưa có vắc xin phổ biến phòng viêm gan E, vì vậy vệ sinh ăn uống vẫn là biện pháp quan trọng nhất.

Viêm gan B

Viêm gan B lây qua:

• Máu.
• Quan hệ tình dục không an toàn.
• Từ mẹ sang con.
• Dùng chung kim tiêm hoặc dụng cụ có dính máu.

Đây là loại viêm gan phổ biến tại Việt Nam và có nguy cơ chuyển thành viêm gan mạn tính, xơ gan hoặc ung thư gan nếu không được điều trị.

Tin vui là hiện nay đã có vắc xin phòng viêm gan B rất hiệu quả.

Viêm gan C

Viêm gan C chủ yếu lây qua đường máu, thường gặp khi:

• Dùng chung bơm kim tiêm.
• Xăm hình.
• Xỏ khuyên.
• Thực hiện các thủ thuật bằng dụng cụ không được vô khuẩn đúng quy định.

Khác với viêm gan B, hiện nay chưa có vắc xin phòng viêm gan C, do đó việc phòng tránh phơi nhiễm là rất quan trọng.

Viêm gan D

Viêm gan D là trường hợp đặc biệt vì chỉ xuất hiện ở người đã nhiễm viêm gan B.

Khi đồng nhiễm hoặc bội nhiễm viêm gan D, tổn thương gan thường nghiêm trọng hơn và nguy cơ biến chứng cũng cao hơn.

Do đó, tiêm phòng viêm gan B cũng chính là biện pháp giúp phòng ngừa viêm gan D.

Viêm gan B và C có lây khi ăn uống chung không?

Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất.

Viêm gan B và viêm gan C KHÔNG lây qua:

• Bắt tay.
• Ôm.
• Ho hoặc hắt hơi.
• Ăn uống chung.
• Dùng chung bát đũa.

Vì vậy, người mắc viêm gan không nên bị kỳ thị hay xa lánh. Điều quan trọng là hiểu đúng đường lây truyền để phòng bệnh hiệu quả.

Những dấu hiệu cảnh báo cần đi khám sớm

Nhiều trường hợp nhiễm vi-rút viêm gan diễn tiến âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ ràng.

Khi xuất hiện các dấu hiệu như:

• Vàng da.
• Vàng mắt.
• Mệt mỏi kéo dài.
• Chán ăn.
• Đau tức vùng gan.
• Nước tiểu sẫm màu.

Người bệnh nên đến cơ sở y tế để được khám và xét nghiệm.

Đặc biệt, vàng mắt là một dấu hiệu cảnh báo sớm của nhiều bệnh lý về gan, vì vậy không nên chủ quan khi nhận thấy bất thường này.

Cách phòng ngừa viêm gan vi-rút hiệu quả

Để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình, Bộ Y tế khuyến cáo:

✔ Tiêm vắc xin viêm gan A và viêm gan B theo khuyến cáo.

✔ Trẻ sơ sinh cần được tiêm vắc xin viêm gan B trong vòng 24 giờ đầu sau sinh.

✔ Ăn chín, uống sôi.

✔ Sử dụng nguồn nước sạch.

✔ Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

✔ Không dùng chung kim tiêm, dao cạo râu, bàn chải đánh răng hoặc các vật dụng có thể dính máu.

✔ Quan hệ tình dục an toàn.

✔ Lựa chọn cơ sở y tế và cơ sở làm đẹp bảo đảm quy trình vô khuẩn.

✔ Khám sức khỏe và xét nghiệm khi có yếu tố nguy cơ hoặc nghi ngờ phơi nhiễm.

Bệnh viện Mắt Miền Đông đồng hành cùng sức khỏe cộng đồng

Là cơ sở chuyên khoa mắt, Bệnh viện Mắt Miền Đông luôn đồng hành cùng cộng đồng trong các hoạt động truyền thông, nâng cao nhận thức về chăm sóc sức khỏe toàn diện.

Không chỉ bảo vệ đôi mắt sáng khỏe, việc chủ động phòng ngừa các bệnh lý toàn thân như viêm gan cũng góp phần giảm nguy cơ xuất hiện các dấu hiệu bất thường ở mắt, đặc biệt là vàng mắt - một triệu chứng có thể liên quan đến bệnh lý gan.

Nếu phát hiện mắt có dấu hiệu vàng bất thường hoặc thị lực thay đổi kéo dài, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và xác định nguyên nhân kịp thời.

Nguồn tham khảo:

1. Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Hepatitis - Questions and Answers: https://www.who.int/.../questions-and-answers/item/hepatitis

2. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC). About Viral Hepatitis: https://www.cdc.gov/hepatitis/about/index.html

3. Bộ Y tế Việt Nam: Quyết đinh về việc Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh viêm gan vi rút A,B,C,D và E